Een tekort aan personeel bedreigt de Nederlandse economie, zo is te lezen op nu.nl. In 2020 kan het tekort aan personeel oplopen naar driehonderdduizend personen. Dit melden zeven mensen uit de wetenschap en het bedrijfsleven, onder wie de hoogleraren Jan Latten en Fred Zijlstra en directeuren personeelszaken Ido Shikma van IBM Nederland en Wouter Vlasbom van Siemens Nederland, moeten Nederlandse werkgevers snel en op het hoogste niveau aan de slag met hun personeelsbeleid.

Dat strategisch personeelsbeleid en strategisch recruitment hoog op de agenda moet staan kan ik alleen maar beamen, het is iets waar ik hier al tijden over roep. Alle trucjes zijn leuk, alle tools en trics die we hier bespreken en inzetten, maar zonder een beleid volkomen zinloos. Interessant is dat IBM en Siemens hier bij naam genoemd worden.

Bij IBM zijn de afgelopen tijd veel mensen ontslagen. In 2010 nog kondigde IBM een nieuwe ontslagronde aan en inmiddels staat de teller al op 2.500 banen. Hierbij moet wel de kanttekening geplaatst worden dat dit voor Amerika geldt, niet voor Nederland.

Bij Siemens zijn het afgelopen jaar ook duizenden hoog opgeleide mensen verplicht vertrokken, in nota bene de IT divisie. Wederom moet ik hierbij stellen dat, voor zover de media daarover berichten, dit niet in Nederland was.

Het lijkt dus dat deze organisaties in Nederland niet heel veel boter op het hoofd hebben, maar internationaal niet bepaald samenwerken. Ik vraag me soms af waarom een bedrijf zelfs een bedrijf is, als men op plek A met een tekort zit en dit niet (deels) kan opvangen met mensen op plek B. Logisch hoor ik veel mensen nu denken, dat heeft te maken met P&L’s van verschillende landen en begrotingen die gehaald moeten worden. Natuurlijk kan niet alles internationaal opgevangen worden, maar ergens is het toch vreemd dat je tekorten en overschotten niet beter met elkaar kan matchen in dezelfde organisatie.

Is er wel een tekort?

Aan de andere kant vraag ik me af of er eigenlijk wel een tekort is. Hier komt wederom de IT naar voren en die markt ken ik redelijk goed. Daar is helemaal geen tekort, niet echt tenminste. De berekening is namelijk eenvoudig: meer dan 50% van de projecten mislukt in meer of mindere mate. Er is een tekort van nog geen 10% van het totale personeelsbestand. Dus eigenlijk is er een overschot aan IT’ers in Nederland, als er minder fouten worden gemaakt.

Recent had ik een discussie met een IT recruiter van een groot IT bedrijf. Hij was het met mij oneens dat ik bij de review van de Cap Gemini site stelde dat je werkervaring moest zetten bij termen als ‘professional’ en ‘young professional’ (iets dat Cap Gemini inmiddels gedaan heeft). Dat kon niet en hij had recent iemand met veel meer ervaring aangenomen in een young professional rol. Ik stelde dus dat die persoon dus eigenlijk niet goed genoeg was voor zijn organisatie, maar hij hem toch had aangenomen. Typerend voor een grote IT organisatie, want ik geloof dat je met 5 goede meer kan bereiken dan met 50 matige. Beter selecteren en liever niemand dan een matige IT’er is stap 1. De onderste 5% tot 10% van een organisatie heeft vaak een negatieve arbeidsproductiviteit, dat wil zeggen dat de fouten die ze maken meer tijd kosten op te lossen dan het werk dat ze leveren.

Punt twee in dit probleem is goed management en opdrachtgeverschap. Hier wordt veel, veel te weinig tijd aan besteed. Alsof een IT’er kan ruiken wat de opdrachtgever wil. Je moet het hem laten zien, in uitgebreide documentatie, schermvoorbeelden, etc. Er wordt veel te weinig gestoken in goed opdrachtgeverschap en het trainen van managers en opdrachtgevers. Er wordt ook veel te weinig tijd gestoken in het voortraject, waar het functioneel ontwerp uitgeschreven wordt en alles helder is.

Natuurlijk treffen IT’ers hier ook enige blaam, want vragen is iets dat ze zelden doen. Hoe vaak ze in het verleden ook gezien hebben dat ze niet begrepen hadden wat de opdrachtgever wilde, toch blijkt regelmatig dat opnieuw vragen of het goed begrepen is een stap te ver.

Internationaal recruitment

Ik hoor en lees de laatste tijd weer veel mensen roepen over internationaal mensen werven. Logisch, dat is hun vak, daarmee verdienen ze hun geld. Totaal overbodig als we het op macro niveau beter aanpakken. Er is geen tekort aan IT’ers, er is een tekort aan goede managers die IT’ers kunnen aansturen, aan goede opdrachtgevers die opdrachten goed kunnen uitzetten, aan recruiters die enkel top IT’ers aannemen en geen gaten willen vullen en aan IT’ers die verantwoordelijkheid voor hun werk nemen en niet bouwen volgens specificatie, ook al zien ze dat het niet het uiteindelijke product oplevert. Organisaties zouden niet moeten zoeken naar meer handjes op bestaande problemen op te lossen, maar naar manieren om efficiënter te werken. ‘We cannot solve the problem with the same line of thinking we used to create it’ zei Albert Einstein al.

Conclusie

Dit probleem geldt niet enkel voor de IT, maar voor heel veel kennis gedreven beroepen. We stevenen af op een tekort, omdat we denken op dezelfde manier te moeten werken als we altijd gedaan hebben. We zitten nog steeds vast in het ‘tijd is productiviteit’ paradigma. Alsof harder werken en meer uren besteden de manier is om alles op te lossen. Dat is niet per definitie zo. Uit onderzoek blijkt niet voor niets dat mensen met een groot digitaal sociaal netwerk 7% productiever zijn dan mensen met een gemiddeld sociaal netwerk. Waarom? Die vragen heel vroeg om hulp online en hebben binnen 5 minuten de oplossing voor hun probleem waar ze anders 2 uur zelf over na hadden moeten denken.

Het crowdsourcen van problemen is een andere mogelijke oplossing. Een vast bedrag voor een vast omlijnde opdracht die door iedereen gedaan kan worden.

Er zijn veel alternatieven voor handen. Daarvoor is echter wel een strategisch personeels- en recruitmentbeleid nodig. Met buy-in op het hoogste niveau en een visie waar alle besluiten aan opgehangen moeten worden.

Stem of voeg toe aan: