Een paar weken geleden kreeg ik vanuit een relatie al de vraag of ik op dit blog niet wat aandacht kon besteden aan de vraag: is het onderwijs nu slechter geworden? Of zijn bedrijven kritischer? Een terechte vraag, want de klachten over het niveau van studenten zijn nog nooit zo groot geweest. De vraag die ik had was echter: past dat op dit blog?

Nu lees ik een blog van Ronald van den Hoff over de school van de toekomst, gekoppeld aan een nieuwe plaza die daar over nadenkt. Onderwijs is een groot probleem aan het worden, dus ook HR en recruitment moet hier nu stappen in ondernemen, dat rechtvaardigt voor mij een blog hierover. Om dit met de woorden van Martijn Aslander aan te geven: “We leiden mensen op voor beroepen die over 5 jaar niet meer bestaan, terwijl we mensen moeten opleiden voor beroepen die pas over 5 jaar bestaan”.

Slechter of kritischer?

Door dit gegeven is de eerste vraag ineens ook te beantwoorden. Is het onderwijs slechter geworden of worden bedrijven kritischer? Het antwoord is natuurlijk: geen van beide. Het onderwijs is inhoudelijk niet veel slechter geworden, hoewel ik soms wel zaken zie waar ik met mijn hoofd niet bij kan. Echter is de markt wel heel erg veranderd waardoor de kennis die men opdoet niet meer relevant is als men van school afkomt.

Dan kan je zeggen dat het onderwijs slechter is geworden, immers sluit het minder aan bij de praktijk. Het bedrijfsleven treft hier wel zelf veel blaam, het moest namelijk allemaal praktijkgerichter. Afgestudeerde HBO’ers moesten gewoon direct inzetbaar zijn. Zoals altijd: je krijgt waar je voor betaald, maar dat is niet altijd wat je wilt. Een heel logisch gevolg van het feit dat men direct inzetbaar moet zijn, maar het bedrijfsleven vervolgens zelf niet fundamenteel investeert in het onderwijs, is dat men dus verouderde technieken leert. Als ik kijk naar het vak waar ik het meest van weet, marketing, moet je nu eenmaal in de praktijk zitten om het bij te houden. Docenten zitten dat doorgaans niet, want scholen zijn, ook financieringsteschnisch, niet gebouwd om de lessen te vullen met mensen die 1 of 2 dagen per week les geven. Dat zie je gelukkig sterk veranderen, bij sommige hogescholen, maar bij de meeste totaal niet. Op de universiteit is dat al helemaal niet het geval, waardoor het niveau daar vaak ver onder de maat is.

Omdat alles praktijkgerichter moest is er geen tijd meer voor de fundamentele vraagstukken. Daardoor kunnen studenten geen hypes van fundamentele veranderingen meer inschatten, dus is het niveau op dat gebied sterk gedaald. Op zich niet erg als de kennis toepasbaar zou zijn als men van school komt, maar zelfs al zouden de scholen bij zijn in hun curriculum, is de helft van wat je in jaar 1 leert achterhaald. Net probleem, ze zijn niet bij, waardoor 80% van wat men leert al achterhaalt is als de studenten afstuderen.

School van de toekomst

Hoe moet dat dan in de toekomst? Het hele onderwijssysteem moet op de schop. Echter nu niet vanuit het ministerie die weer een nieuw plan bedenkt met mensen die al jaren geen les meer hebben gegeven en nog nooit in het bedrijfsleven hebben gewerkt, maar bottum up. Dus laat die docenten, met de studenten, maar tot een nieuw systeem komen. Laat het bedrijfsleven maar meedenken, maar dan ook een ‘put your money where your mouth is’ systeem. Niet alleen roepen, maar investeren. Jij wilt praktijkgerichter onderwijs meneer Philips? Mooi, dan stelt u nu de komende 5 jaar gratis 1 dag in de week voor elk onderwerp waar u invloed op wilt hebben 1 docent beschikbaar. Natuurlijk moet je hiermee uitkijken, in het IT onderwijs heeft b.v. Microsoft al jaren een hele grote, nare vinger in de pap wat het algehele niveau niet echt heeft doen toenemen.

De school van de toekomst zou twee peilers moeten hebben:

• Kennis van nu opdoen in samenwerking met praktijkdocenten
• Fundamentele kennis opdoen

Het is onmogelijk om bij te blijven als docent, dus praktijktrainingen, nieuwe tools, manieren van werken, etc. Dat moet door praktijkmensen gegeven worden die een dag in de week les geven en voor de rest gewoon ondernemer zijn of werknemer.

Fundamentele zaken, de basis van markting, de basis van IT architectuur, de basis van bouwtechniek, dat moet weer verankerd worden in het onderwijs op elk niveau. De basis veranderd niet zo snel, zelden eigenlijk. De echter basis, het fundament, dat kan goed door ‘gewone docenten’ worden gegeven.

Lessysteem

Ook moet er serieus gekeken worden naar het lessysteem. Meer contacturen? Minder contacturen? Ik durf daar geen uitspraak over te doen. Hoewel ik op zich helemaal voor het nieuwe werken ben, is op die leeftijd contacturen misschien wel nodig. Een zeer grote klacht van veel organisaties is het gebrek aan sociale vaardigheden van net afgestudeerden. Niet in staat efficiënt te overleggen, niet in staat prioriteiten te stellen, etc.

Wel zal het veel meer van een klassikaal lesgeef model naar een groepsproces moeten, waarbij de docent een procesbegeleider is. Nu hoor ik veel mensen al denken: dat doen wij bij ons op school al, wij hebben PGO onderwijs. Ik ben daar zelf ook een exponent van (Avans Breda was destijds de eerste die er mee aan de slag ging, ik kom daar nu ook nog regelmatig) en ik kan u vertellen, de manier waarop de scholen dat doen is niet de manier waarop dat zou moeten!

Open eco systeem

Misschien echter wel het allerbelangrijkste, een school zou een open eco systeem moeten zijn. Recent was ik op een hogeschool waar toen ik wilde inloggen op het netwerk dat niet kon. Elke individuele computer moest worden geautoriseerd. Tevens gaf het netwerk aan dat men geen mobiele telefoons op het netwerk toeliet en (het ergste van alles) alleen PC’s met windows erop. Schandalig natuurlijk dat dergelijke eisen gesteld mogen worden, dit druist namelijk tegen alles in waar een school voor zou moeten staan.

Een goede school is een open eco systeem, waar je juist wilt dat mensen kennis uitwisselen. Dan wil je mensen naar je toe trekken, dus gooi je zoveel mogelijk open. Open wi-fi voor iedereen die dat wil. Natuurlijk niet geremd door van boven opgelegde keuzes. Een open eco systeem waarin je jonge ondernemers, kennisdragers en anderen je organisatie in haalt. Als de hogescholen en universiteiten voortaan de kennis hotspots worden, waar mensen dus gewoon kunnen flexwerken (als er ruimte is) trek je als organisatie zoveel naar binnen en bouw je zoveel sociaal kapitaal op.

Helaas zijn scholen niet meer gericht op kennisoverdracht of het leveren van kwaliteit aan de arbeidsmarkt. Scholen willen vooral hun eigen profit en loss op orde hebben. Kosten beheersen is belangrijker geworden dan studenten een goede opleiding geven. Voor de school van de toekomst zal nog heel erg veel moeten veranderen, zowel in Den Haag als in de mentaliteit van de scholen zelf.

Stem of voeg toe aan: